Complete Information Sacred Festivals

जेजुरी येथील सोमवती अमावस्या

श्री खंडोबा मंदिरातील सोमवती अमावस्येचे धार्मिक महत्त्व, परंपरा आणि भक्तीमय उत्सव,

सोमवती अमावस्या म्हणजे सोमवारी येणारी अमावस्या. हिंदू धर्मात हा दिवस अत्यंत पवित्र, पुण्यदायी आणि आध्यात्मिक साधनेसाठी महत्त्वाचा मानला जातो. श्री क्षेत्र जेजुरी येथे या दिवशी श्री खंडोबा देवाच्या दर्शनासाठी महाराष्ट्रासह देशभरातून हजारो भाविक मोठ्या श्रद्धेने येतात. संपूर्ण मंदिर परिसर भक्तिमय वातावरणाने, "येळकोट येळकोट जय मल्हार"च्या जयघोषाने आणि भंडाऱ्याच्या सुवर्ण उधळणीने दुमदुमून जातो.

सोमवती अमावस्येच्या दिवशी पहाटेपासून श्री खंडोबा देवाच्या महापूजा, अभिषेक, आरती आणि विविध धार्मिक विधींना प्रारंभ होतो. अनेक भाविक आपल्या कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी, आरोग्यासाठी, मनोकामना पूर्ण होण्यासाठी तसेच जीवनातील अडचणी दूर व्हाव्यात या भावनेने पूजा, अभिषेक आणि नवसपूर्तीचे विधी करतात. वंशपरंपरेने सेवा करणाऱ्या पुजाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विधीपूर्वक पूजा केल्यास भक्तांना आध्यात्मिक समाधानाची अनुभूती मिळते.

या पवित्र दिवशी विवाहित महिला आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्य, उत्तम आरोग्य आणि अखंड सौभाग्यासाठी व्रत करतात. तसेच अनेक भाविक दानधर्म, जप, नामस्मरण, अन्नदान आणि सत्कर्म करून पुण्यप्राप्तीचा संकल्प करतात. श्री खंडोबा देवाचे दर्शन घेऊन भक्त आपल्या जीवनात सुख, शांती, समृद्धी आणि मंगलमय भविष्याची प्रार्थना करतात.

सोमवती अमावस्येच्या निमित्ताने जेजुरीमध्ये विशेष धार्मिक उत्साह पाहायला मिळतो. मंदिर परिसरात दिवसभर भाविकांची मोठी गर्दी असते. भक्तिभाव, पारंपरिक धार्मिक विधी, भंडाऱ्याची उधळण आणि श्री खंडोबाच्या जयघोषामुळे संपूर्ण जेजुरी नगरी एका दिव्य आणि आध्यात्मिक वातावरणाने भारलेली असते.

या पवित्र पर्वाच्या दिवशी श्री खंडोबा देवाचे दर्शन, पूजा आणि अभिषेक करण्यासाठी आगाऊ नियोजन करणे उपयुक्त ठरते. योग्य विधी, परंपरा आणि शास्त्रानुसार पूजा करण्यासाठी अनुभवी व वंशपरंपरागत अधिकार असलेल्या पुजाऱ्यांचे मार्गदर्शन घेणे अधिक श्रेयस्कर मानले जाते. श्री खंडोबाच्या कृपेने सर्व भक्तांच्या मनोकामना पूर्ण होवोत आणि सर्वांच्या जीवनात सुख, शांती, समृद्धी व मंगलमय भविष्य लाभो, हीच प्रार्थना.

श्री क्षेत्र जेजुरी यात्रा व उत्सव मार्गदर्शक

गणपूजा, चंपाषष्ठी, माही पौर्णिमा, सोमवती अमावस्या, दसरा आणि श्री खंडोबा देवाच्या प्रमुख धार्मिक उत्सवांची संपूर्ण माहिती.

श्री क्षेत्र जेजुरी हे महाराष्ट्राचे कुलदैवत श्री खंडोबा (मार्तंड भैरव) यांचे जागृत देवस्थान असून, वर्षभर विविध धार्मिक उत्सव, यात्रा आणि पारंपरिक पूजा-विधींनी भक्तिमय वातावरण अनुभवायला मिळते. महाराष्ट्रासह भारताच्या विविध भागांतून लाखो भाविक श्री खंडोबा देवाच्या दर्शनासाठी जेजुरी येथे येतात. प्रत्येक उत्सवाला धार्मिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक महत्त्व असून, या दिवशी मंदिरात विशेष पूजा, अभिषेक, आरती, भंडारा उधळण आणि विविध धार्मिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.

गणपूजा

जेजुरीतील गणपूजेला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. कोणत्याही शुभ कार्याची सुरुवात श्री गणेशाच्या पूजनाने केली जाते, त्याचप्रमाणे श्री खंडोबा देवाच्या मंदिरातही गणपूजेद्वारे मंगल कार्याचा प्रारंभ केला जातो. या दिवशी भक्त विघ्नहर्ता श्री गणरायाची आणि श्री खंडोबा देवाची संयुक्त आराधना करून जीवनातील अडथळे दूर व्हावेत, कार्यसिद्धी व्हावी आणि सुख-समृद्धी लाभावी अशी प्रार्थना करतात.

चंपाषष्ठी

चंपाषष्ठी हा श्री खंडोबा देवाचा सर्वात मोठा आणि अत्यंत महत्त्वाचा उत्सव मानला जातो. मार्गशीर्ष शुद्ध षष्ठीच्या दिवशी हा उत्सव साजरा केला जातो. पुराणानुसार याच दिवशी श्री खंडोबा देवांनी मणी आणि मल्ल या दैत्यांचा संहार करून धर्माचे रक्षण केले. या उत्सवानिमित्त सहा दिवस विविध धार्मिक कार्यक्रम, पूजा, अभिषेक, आरत्या, पालखी सोहळे, भजन-कीर्तन आणि भंडारा उधळण आयोजित केली जाते. लाखो भाविक या दिवशी दर्शनासाठी जेजुरीत उपस्थित राहतात आणि "येळकोट येळकोट जय मल्हार"च्या जयघोषाने संपूर्ण जेजुरी नगरी दुमदुमून जाते.

माही पौर्णिमा

माही पौर्णिमेला जेजुरी येथे विशेष धार्मिक वातावरण असते. या दिवशी श्री खंडोबा देवाच्या दर्शनासह अभिषेक, पूजा आणि आरती करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर भाविक येतात. पौर्णिमेचे पुण्य लाभावे, कुटुंबात सुख-शांती, समृद्धी आणि आरोग्य लाभावे यासाठी अनेक भक्त विशेष पूजा करतात. मंदिर परिसरात दिवसभर भक्तांची मोठी गर्दी असते.

सोमवती अमावस्या

सोमवारी येणारी अमावस्या म्हणजे सोमवती अमावस्या. हा दिवस अत्यंत पुण्यदायी मानला जातो. या दिवशी श्री खंडोबा देवाचे दर्शन, अभिषेक आणि पूजा केल्याने मनोकामना पूर्ण होतात, संकटे दूर होतात आणि कुटुंबात सुख-समृद्धी नांदते, अशी श्रद्धा आहे. अनेक भाविक नवसपूर्ती, अन्नदान, जप, दानधर्म आणि धार्मिक विधी करतात. पहाटेपासून रात्रीपर्यंत मंदिरात भक्तांची मोठी गर्दी असते.

जेजुरी दसरा उत्सव

दसरा हा विजय, शौर्य आणि धर्माच्या विजयाचे प्रतीक मानला जातो. श्री खंडोबा हे युद्धदेवता आणि पराक्रमाचे प्रतीक असल्यामुळे जेजुरीतील दसरा उत्सवाला विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी श्रींची विशेष पूजा, अलंकार, आरती आणि धार्मिक सोहळे पार पडतात. भाविक भंडाऱ्याची उधळण करून श्री खंडोबाचा जयघोष करतात. दसऱ्याच्या शुभ मुहूर्तावर अनेक भक्त नवीन उपक्रम, व्यवसाय आणि शुभ कार्याची सुरुवात करून श्रींचा आशीर्वाद घेतात.

जेजुरी यात्रा व भक्तीमय वातावरण

प्रत्येक प्रमुख उत्सवाच्या दिवशी जेजुरी नगरी भक्तांनी फुलून जाते. मंदिर परिसरात धार्मिक विधी, भजन, कीर्तन, पालखी सोहळे, भंडाऱ्याची उधळण आणि श्री खंडोबा देवाच्या जयघोषामुळे अद्भुत आध्यात्मिक वातावरण निर्माण होते. दूरदूरवरून आलेले भाविक दर्शन, पूजा, अभिषेक आणि नवसपूर्तीद्वारे श्रींचे आशीर्वाद प्राप्त करतात.

पूजा व धार्मिक सेवा

या सर्व पवित्र उत्सवांच्या दिवशी गणपूजा, अभिषेक, तळी-भंडार पूजा, त्रिकाळ पूजा, नवसपूर्ती, लग्न निमंत्रण पूजा आणि इतर धार्मिक विधी वंशपरंपरागत अधिकार असलेल्या पुजाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाखाली शास्त्रोक्त पद्धतीने केले जातात. आगाऊ नियोजन करून पूजा केल्यास भाविकांना अधिक सुलभ आणि समाधानकारक धार्मिक अनुभव मिळतो.

श्री मार्तंड मल्हारांच्या कृपेने सर्व भक्तांच्या जीवनात सुख, समृद्धी, आरोग्य, यश आणि मंगलमय भविष्य लाभो, हीच प्रार्थना.